Bab 2 · Kebangkitan Nasionalisme

Subtopik 2.3

Perkembangan Nasionalisme di Asia

Subtopik ini menerangkan bagaimana idea nasionalisme di Asia berkembang sebagai kesinambungan daripada pengaruh Barat, khususnya selepas pertembungan dengan kuasa Eropah. Tekanan penjajahan mendorong rakyat Asia bangkit mempertahankan maruah, identiti dan masa depan bangsa mereka.

Warna kata kunci

Tokoh Tahun Tempat Peristiwa Gerakan Pertubuhan Karya Istilah

Kembali ke Bab 2 Mula baca

Audio Nota

Dengar audio ini sambil membaca nota untuk pengulangkajian yang lebih berkesan. Harap maklum, audio mungkin mengandungi penerangan ringkas — nota adalah rujukan utama.

0:00 / --:--

Ringkasan 2.3

Perkembangan nasionalisme di Asia ialah kesinambungan idea dari Barat selepas pertembungan dengan kuasa Eropah.

Penjajahan mendorong rakyat Asia bangkit menuntut kemerdekaan dan mempertahankan jati diri bangsa.

Gerakan ini berkembang dalam pelbagai bentuk seperti penentangan langsung, gerakan pembaharuan agama, penubuhan pertubuhan politik dan usaha pemodenan negara.

Antara contoh utama perkembangan nasionalisme di Asia ialah di India, China, Empayar Uthmaniyah dan Mesir serta Jepun.

Soalan Utama

Bagaimana semangat nasionalisme sampai ke Asia?

Perkembangan nasionalisme di Asia ialah kesinambungan idea dari Barat, terutama selepas pertembungan dengan kuasa Eropah.

Penjajahan mendorong rakyat Asia untuk bangkit menuntut kemerdekaan dan mempertahankan jati diri bangsa.

Fokus 2.3

Nasionalisme juga berkembang di Asia (abad ke-19 – awal ke-20), bukan hanya di Barat. Empat wilayah:

Nasionalisme di India

Nasionalisme di China

Nasionalisme di Empayar Uthmaniyah & Mesir

Nasionalisme di Jepun

Bahagian Pertama

Nasionalisme di India

Nasionalisme di India muncul sebagai tindak balas terhadap dasar imperialisme British.

Dahagi India 1857

Kebangkitan besar-besaran oleh sepoi, iaitu askar upahan India, yang marah terhadap ancaman terhadap adat dan agama mereka.

Peristiwa ini menjadi titik tolak kesedaran nasionalisme di India.

Gerakan Sosioagama Awal

Brahmo Samaj

Arya Samaj

Gerakan ini menyemai semula kecintaan terhadap budaya dan tradisi tempatan yang terjejas akibat pengaruh Barat.

Kelahiran Golongan Intelektual

Pendidikan Barat membuka jalan kepada penubuhan:

Indian National Congress – 1885

Liga Muslim – 1906

Gerakan Radikal

Gerakan radikal dipimpin oleh:

Bal Gangadhar Tilak

Bipin Chandra Pal

Mereka menentang British secara lebih tegas dan radikal.

Perjuangan Tanpa Kekerasan

Selepas Perang Dunia Pertama, Mahatma Gandhi mengetuai dasar tidak bekerjasama.

Pegangan beliau: Satyagraha = berpegang teguh kepada kebenaran, menolak keganasan.

Kemerdekaan India & Pakistan

14 Ogos 1947 – Pakistan merdeka

Muhammad Ali Jinnah sebagai Gabenor Jeneral

15 Ogos 1947 – India merdeka

Jawaharlal Nehru sebagai Perdana Menteri

Bahagian Kedua

Nasionalisme di China

Tujuan utama gerakan nasionalisme di China ialah memelihara peradaban Cina daripada ancaman kuasa asing.

Pemerintahan Dinasti Manchu dianggap lemah, korup dan bukan berasal daripada orang Cina.

Keadaan ini menyebabkan rakyat hilang kepercayaan terhadap kerajaan.

anti-Barat

anti-Dinasti Manchu

‍

Dr. Sun Yat Sen

Dr. Sun Yat Sen ialah tokoh utama revolusi di China.

Beliau mengemukakan Tiga Prinsip Rakyat (San Min Chu-i):

Nasionalisme – menyingkirkan Manchu & menentang imperialisme

Demokrasi – rakyat memerintah negara

Kebajikan sosial – menjaga kebajikan rakyat

Kesudahan di China

Revolusi China 1911 berjaya menggulingkan Dinasti Manchu dan menubuhkan Republik China.

Bahagian Ketiga

Nasionalisme di Empayar Uthmaniyah & Mesir

Matlamat utama gerakan ini ialah mempertahankan pemerintahan Islam daripada imperialisme Barat.

Gerakan Islah

Gerakan ini dipelopori oleh:

Sayyid Jamal al-Din al-Afghani

Sheikh Muhammad Abduh

Mereka menyeru umat Islam supaya:

kembali kepada al-Quran dan Hadis

memperbaiki masyarakat melalui ilmu dan amal

Usaha ini dilakukan kerana penjajahan Barat mencetuskan pertembungan budaya antara Eropah-Amerika dengan budaya Islam.

Gerakan Pan-Islamisme

Pada 1883, Sayyid Jamal menubuhkan al-Urwah al-Wuthqa (Ikatan yang Kuat) untuk memperkuat rasa persaudaraan dan memajukan umat Islam.

Akhbar al-Urwah al-Wuthqa diterbitkan untuk menyebarkan seruan Pan-Islamisme, iaitu penyatuan umat Islam seluruh dunia menentang penjajah.

Pada 1914, Empayar Uthmaniyah mengeluarkan fatwa jihad menentang penjajahan.

Khalifah Abdul Hamid II memimpin gerakan ini dan mendapat sokongan dunia Islam, termasuk Tok Janggut yang menentang British di Kelantan pada 1915.

Bahagian Keempat

Nasionalisme di Jepun

Matlamat utama Jepun ialah mencapai kemajuan supaya tidak dijajah oleh Barat.

Maharaja Mikado Meiji melancarkan Gerakan Pemulihan Meiji pada 1868.

Jepun dimodenkan mengikut acuan Barat:

Perindustrian

Pendidikan

Ketenteraan

Diterapkan semangat bushido, iaitu sanggup berkorban demi negara dan pemimpin.

Jepun kemudian muncul sebagai kuasa besar tentera dan industri Asia pada awal abad ke-20.

Namun, desakan ekonomi dan nasionalisme melampau menyebabkan Jepun akhirnya menjadi kuasa imperialisme.

Glosari

Bushido ialah semangat perjuangan yang menekankan kesetiaan dan pengorbanan demi ketua serta tanah air.

Kesimpulan

Nasionalisme di Asia lahir daripada tekanan penjajahan dan keinginan membina negara bangsa sendiri.

Nasionalisme di Asia muncul hasil tekanan penjajahan dan keinginan membina negara bangsa sendiri.

Wujud dalam dua bentuk:

Penentangan langsung terhadap penjajah (India, China, Mesir)

Gerakan pembaharuan & pemodenan dalaman (Uthmaniyah, Jepun)

Iktibar: Kita mesti berwaspada terhadap anasir asing dan mengekalkan kedaulatan negara serta jati diri bangsa.

Kembali: 2.2 Seterusnya: 2.4