Subtopik 3.2
Subtopik ini menerangkan punca berlakunya Perang Dunia Pertama serta kesan besarnya terhadap dunia. Peperangan ini tercetus akibat perkembangan nasionalisme di Eropah, persaingan kuasa imperialis, pembentukan pakatan ketenteraan dan krisis di Rantau Balkan.
Warna kata kunci
Perang Dunia Pertama tercetus akibat persaingan kuasa imperialis, pembentukan pakatan ketenteraan dan krisis di Rantau Balkan.
Perang bermula pada 1914 dan berakhir pada 1918, tetapi kesannya berlarutan hingga mencetuskan ketegangan baharu.
Selepas perang, Persidangan Damai Paris, Deklarasi 14 Perkara dan Perjanjian Versailles membentuk susunan dunia baharu.
Walaupun perang berlaku jauh di Eropah, Tanah Melayu turut menerima kesan politik dan ekonomi.
Soalan UtamaApakah punca berlakunya Perang Dunia?
Perkembangan nasionalisme di Eropah serta persaingan imperialis antara kuasa besar telah mencetuskan dua peperangan besar dunia, iaitu Perang Dunia Pertama (1914–1918) dan Perang Dunia Kedua (1939–1945).
Kedua-dua peperangan ini membawa kesan besar kepada dunia, termasuk Tanah Melayu.
Fokus 3.2Perang Dunia Pertama (1914–1918): konflik besar yang mengubah politik dunia. Lima perkara:
Perang Dunia Pertama (1914–1918)
Pihak yang Terlibat
Kronologi Perang Dunia Pertama (1914–1918)
Berakhirnya Perang Dunia Pertama
Kesan Perang Dunia Pertama Perang Dunia Pertama (1914–1918) Perang Dunia Pertama tercetus akibat tiga faktor utama, iaitu:
persaingan kuasa imperialis
pakatan ketenteraan krisis di Rantau Balkan
A. Persaingan Kuasa ImperialisRevolusi Industri menyebabkan negara-negara Eropah berlumba-lumba mendapatkan tanah jajahan.Tujuan utama mereka ialah mendapatkan bahan mentah dan memasarkan hasil industri ke kawasan jajahan. Bahan mentah yang menjadi rebutan termasuk:
arang batu
petroleum bijih timah Persaingan ini menimbulkan permusuhan antara kuasa besar seperti Perancis dan Jerman.
GlosariKuasa imperialis ialah negara yang meluaskan kuasa dan pengaruh melalui penjajahan.
B. Pakatan Ketenteraan Permusuhan antara negara Eropah membawa kepada pembentukan dua pakatan utama:
Negara-negara dalam pakatan ini mula:
menghasilkan senjata moden bersedia untuk berperang
mempertahankan kepentingan masing-masing GlosariPakatan ketenteraan ialah perjanjian pertahanan bersama antara negara.
C. Krisis Rantau BalkanKrisis di Rantau Balkan menjadi pencetus langsung kepada Perang Dunia Pertama.Austria-Hungary menuduh Serbia menghasut rakyat berketurunan Serb untuk membebaskan diri daripada pemerintahannya.
Kemuncaknya berlaku apabila Archduke Ferdinand, Putera Mahkota Austria-Hungary, dan isterinya Sophie dibunuh oleh seorang pemuda Serbia. Peristiwa ini mencetuskan rangkaian konflik yang akhirnya membawa kepada perang besar di Eropah.
Pihak yang Terlibat
Panduan warna pihak perangWarna chip menunjukkan pihak yang disertai oleh sesebuah negara dalam perang ini:
Jerman
Britain
Kuasa Tengah terdiri daripada negara yang mahu mengekalkan empayar masing-masing dan terlibat dalam konflik akibat persaingan imperialis.
Negara anggota:
Jerman Austria-Hungary Kemudian disertai oleh:
Bulgaria Empayar Uthmaniyah
Ditubuhkan pada 1882 sebagai Triple Alliance.
Pada awalnya melibatkan Jerman, Austria-Hungary dan Itali.
Namun, Itali kemudian berpaling tadah dan menyertai Pakatan Bertiga.
Pakatan ini lemah kerana kedudukan geografi yang mencabar dan matlamat yang tidak sepenuhnya seragam.
Empayar Uthmaniyah pula menyertai perang untuk mempertahankan wilayahnya dan kepentingan dunia Islam.
Pakatan Bertiga dibentuk untuk mengimbangi ancaman Kuasa Tengah.
Negara anggota utama:
Britain Perancis Rusia Disokong oleh:
Serbia Portugal Itali Greece Romania Bermula daripada perjanjian diplomatik antara Perancis dan Rusia pada 1894.
Britain menyertai pakatan ini pada 1907.
Pakatan ini mempunyai lebih banyak tanah jajahan dan sumber.
Amerika Syarikat membantu pada akhir perang, tetapi bukan anggota rasmi pakatan.
Kronologi Perang Dunia Pertama (1914–1918) Perang Dunia Pertama bermula daripada konflik antara Austria-Hungary dan Serbia, tetapi kemudian merebak apabila kuasa-kuasa dalam pakatan ketenteraan turut campur tangan.
Austria-Hungary mengisytiharkan perang terhadap Serbia.
Sebab:
mahu membalas pembunuhan Archduke Ferdinand mendapat sokongan daripada Jerman Rusia memberikan bantuan kepada Serbia.
Sebab:
Rusia menyokong bangsa Slav di Serbia
Rusia menentang tindakan Austria-Hungary Bangsa Rusia dan Serbia mempunyai hubungan rapat kerana kedua-duanya berasal daripada rumpun Slav.
Jerman mengisytiharkan perang terhadap Rusia.
Sebab:
mahu mempertahankan Austria-Hungary mahu menyerang lebih awal sebelum Rusia sempat bersiap Jerman mengisytiharkan perang terhadap Perancis.
Sebab:
Rusia dan Perancis merupakan sekutu Jerman bimbang diserang dari dua arah
mahu melumpuhkan Perancis terlebih dahulu sebelum memberi tumpuan kepada Rusia Rancangan ini dikenali sebagai Pelan Schlieffen.
Jerman juga menceroboh Belgium untuk menyerang Perancis dari arah utara kerana laluan itu paling cepat.
Britain mengisytiharkan perang terhadap Jerman.
Sebab:
Britain marah kerana Jerman melanggar kedaulatan Belgium Belgium ialah negara berkecuali yang dijamin oleh perjanjian antarabangsa Jerman bukan sekadar melalui Belgium, tetapi menyerangnya dengan kekerasan. Tindakan ini membangkitkan kemarahan Britain.
Empayar Uthmaniyah menyertai Kuasa Tengah.
Sebab:
mahu mempertahankan wilayah sendiri bekerjasama dengan Jerman menentang musuh bersama Itali menyertai Pakatan Bertiga.
Sebab:
walaupun asalnya bersama Kuasa Tengah, Itali berpaling tadah
Britain dan Perancis menjanjikan wilayah kepada Itali Amerika Syarikat menyertai Pakatan Bertiga.
Sebab:
marah selepas kapal dagangnya diserang oleh kapal selam Jerman
mahu mempertahankan demokrasi dunia Info Tambahan Negara lain yang turut terlibat termasuk:
Bulgaria Portugal Romania Greece Namun, buku teks lebih menumpukan kepada kuasa besar dan peristiwa utama sahaja.
Berakhirnya Perang Dunia Pertama Perang Dunia Pertama berakhir pada 1918 selepas kemasukan Amerika Syarikat membantu Pakatan Bertiga.
Kuasa Tengah akhirnya tewas dan dunia mula merancang perdamaian baharu.
Persidangan Damai Paris 18 Januari 1919 Negara-negara pemenang bertemu untuk membincangkan syarat perdamaian.
Presiden Amerika Syarikat, Woodrow Wilson, mencadangkan Deklarasi 14 Perkara.
Prinsip utama deklarasi ini ialah:
rakyat berhak menentukan masa depan negara sendiri sempadan negara perlu berdasarkan bangsa perdamaian perlu dicapai secara adil GlosariDeklarasi 14 Perkara ialah pelan perdamaian yang menekankan keadilan dan mengelakkan balas dendam.
Perjanjian Versailles 28 Jun 1919 Ditandatangani antara Jerman dengan kuasa pemenang perang.
Kesan terhadap Jerman:
dipersalahkan atas kemusnahan perang
dipaksa membayar pampasan yang besar jumlah tenteranya dikurangkan tanah jajahan dirampas dan diserahkan kepada negara lain Kesan penting lain ialah Liga Bangsa-Bangsa ditubuhkan untuk mengelakkan peperangan baharu.
Dunia Selepas Perang
kuasa Eropah mula lemah
Amerika Syarikat muncul sebagai kuasa besar
Jerman menanggung rasa tidak puas hati Keadaan ini akhirnya menjadi salah satu sebab yang membawa kepada Perang Dunia Kedua.
Kesan Perang Dunia Pertama Perang Dunia Pertama membawa perubahan besar kepada dunia dari segi:
pemerintahan sempadan negara politik antarabangsa kedudukan Tanah Melayu Banyak sistem monarki di Eropah runtuh selepas perang.
Jerman → Kaiser Wilhelm II turun takhta dan melarikan diri ke Belanda Jerman → digantikan dengan Republik Jerman Austria-Hungary → Dinasti Habsburg tamat apabila wilayah-wilayahnya memberontak Rusia → Tsar Nicholas II digulingkan
Rusia → lahir kerajaan komunis pertama di dunia di bawah Vladimir Lenin Empayar Uthmaniyah → Sultan Mehmed VI digulingkan Turki → lahir Republik Turki di bawah Mustafa Kemal Atatürk Sistem lama digantikan dengan republik, revolusi dan ideologi baharu.
Perpecahan empayar besar melahirkan banyak negara baharu.
Daripada Austria-Hungary:
Austria Hungary Czechoslovakia Yugoslavia Daripada Empayar Rusia:
Poland Estonia Latvia Lithuania Daripada Empayar Uthmaniyah:
Lebanon Syria Iraq Banyak sempadan negara moden hari ini terbentuk selepas Perang Dunia Pertama.
Walaupun perang berlaku jauh di Eropah, Tanah Melayu tetap menerima kesannya.
Sokongan Raja-raja Melayu
Raja-raja Melayu diminta menyatakan sokongan kepada British.
Info British turut meluluskan tiga undang-undang penting semasa perang:
To Vest in the High Commissioner Exceptional Power in Time of Public Emergency Enactment 1914
Memberi kuasa kepada Pesuruhjaya Tinggi British untuk melaksanakan undang-undang tentera semasa kecemasan.
Trading With Enemy Enactment 1914
Melarang sebarang urusan perdagangan dengan negara musuh.
Naval and Military News (Emergency) Enactment 1914
Menyekat penyebaran berita tentang pergerakan tentera dan kapal British dalam akhbar.
Kesan Ekonomi
Ekonomi negeri-negeri Melayu dimanipulasi untuk membantu British membiayai peperangan.
Hasil utama yang digunakan ialah:
bijih timah
getah GlosariEnakmen ialah undang-undang yang diluluskan oleh pemerintah.
Kesimpulan Perang Dunia Pertama berpunca daripada:
persaingan kuasa imperialis pakatan ketenteraan krisis di Rantau Balkan Peperangan ini membawa kesan besar seperti:
keruntuhan empayar beraja kemunculan negara baharu perubahan politik dan ekonomi di Tanah Melayu Perang Dunia Pertama memberi pengajaran bahawa keamanan dunia amat penting. Namun, dunia gagal mengekalkan keamanan itu sepenuhnya, lalu Perang Dunia Kedua tercetus kira-kira 20 tahun kemudian.
