Bab 7 · Usaha ke Arah Kemerdekaan

Subtopik 7.1

Latar Belakang Idea Negara Merdeka

Subtopik ini menerangkan bagaimana idea negara merdeka mula berkembang di negara kita melalui perjuangan pelbagai pertubuhan dan tokoh yang membawa ideologi serta pendekatan masing-masing, daripada konsep Melayu Raya hingga kepada demokrasi, negara Islam dan perpaduan antara kaum.

Warna kata kunci

Tokoh / Pemimpin Masa / Tahun Tempat / Negeri Peristiwa / Proses Politik Idea / Gerakan Pertubuhan / Parti Istilah Penting Kemerdekaan / Dokumen / Dasar

Kembali ke Bab 7 Mula baca

Ringkasan 7.1

Perkembangan politik antarabangsa dan serantau telah mempengaruhi gelombang politik di negara kita sehingga benih kesedaran politik berkembang menjadi idea negara merdeka.

Idea negara merdeka tidak lahir daripada satu pertubuhan sahaja, tetapi berkembang melalui perjuangan pelbagai pertubuhan dan tokoh dengan pendekatan yang berbeza.

Antara idea yang diperjuangkan termasuk Melayu Raya, demokrasi, negara Islam dan perpaduan antara kaum.

Soalan Utama

Bagaimanakah idea negara merdeka mula berkembang di negara kita?

Idea negara merdeka berkembang hasil pengaruh perkembangan politik antarabangsa dan serantau serta kesedaran politik dalam kalangan penduduk tempatan.

Idea ini dibawa oleh pelbagai pertubuhan dan tokoh yang memperjuangkan kemerdekaan melalui ideologi dan pendekatan yang berbeza, tetapi menuju kepada matlamat yang sama.

Fokus 7.1

Kemunculan Gagasan Melayu Raya (1938)

Penubuhan Parti Politik Pasca Perang Dunia Kedua

Matang Politik Pelbagai Kaum (1949–1951)

Tahun 1938

1938

Permulaan awal idea kemerdekaan melalui konsep penyatuan dunia Melayu.

Kesatuan Melayu Muda (KMM)

Kesatuan Melayu Muda (KMM) di bawah pimpinan Ibrahim Haji Yaakob memperjuangkan kemerdekaan tanah air melalui konsep:

Melayu Raya

Idea ini merujuk kepada penyatuan bangsa dan dunia Melayu berdasarkan:

persamaan daerah

persamaan darah

persamaan kebudayaan

persamaan bahasa

yang membentuk satu rumpun yang sama, iaitu Melayu.

Selepas KMM diharamkan, idea Melayu Raya diteruskan oleh:

Kesatuan Rakyat Indonesia Semenanjung (KRIS)

Parti Kebangsaan Melayu Malaya (PKMM)

Tahun 1945

1945

Perjuangan idea merdeka berkembang melalui gerakan kebangsaan Melayu yang lebih tersusun.

Parti Kebangsaan Melayu Malaya (PKMM)

PKMM dipimpin oleh:

Dr. Burhanuddin al-Helmi

Ishak Haji Muhammad

Ahmad Boestamam

Parti ini menetapkan matlamat politik untuk:

menanam semangat kebangsaan

bekerjasama dengan kaum lain bagi membentuk perpaduan

PKMM juga memperjuangkan kemerdekaan melalui konsep:

Melayu Raya

Melalui slogan:

“Merdeka”

PKMM berhasrat untuk mendaulatkan hak rakyat dalam bidang:

politik

ekonomi

agama

sosial

kebudayaan

Tahun 1946

1946

Tahun ini memperlihatkan kemunculan banyak pertubuhan dengan idea kemerdekaan yang lebih pelbagai.

API dipimpin oleh Ahmad Boestamam.

Pertubuhan ini memperjuangkan idea negara merdeka yang menekankan:

pemerintahan demokrasi

dasar ekonomi yang mengutamakan rakyat

keadilan sosial

Disember 1946

risalah Testament Politik API diterbitkan

Risalah ini membawa slogan:

“Merdeka dengan Darah”

Slogan ini menyeru perjuangan mencapai kemerdekaan bangsa dan tanah air melalui:

jalan terbuka secara lembut

Namun perjuangan akan diteruskan melalui kekerasan jika terpaksa.

Pendekatan dan imej radikal ini menyebabkan API diharamkan oleh British.

Persatuan Kebangsaan Melayu Sarawak (PKMS) di bawah pimpinan Datu Patinggi Abang Haji Abdillah mempelopori gerakan menentang penyerahan Sarawak kepada British.

Matlamat pertubuhan ini ialah:

menjadikan Sarawak negeri merdeka di bawah pemerintahan Raja Brooke

Mereka juga mahu Sarawak berkerajaan sendiri sebagaimana yang dijanjikan dalam:

Perlembagaan 1941

oleh Raja Brooke.

Kontroversi penyerahan Sarawak kepada British melahirkan:

Pergerakan Pemuda Melayu (PPM)

di Sibu

PPM rela berkorban jiwa untuk mendapatkan:

kemerdekaan penuh Sarawak

Catatan “Merdeka” dalam surat-menyurat PPM menunjukkan bahawa gerakan ini memang bertujuan:

memerdekakan Sarawak

Anggota PPM menubuhkan pakatan sulit:

Rukun 13

Pakatan ini nekad membunuh:

gabenor

pegawai British

Datu Melayu yang menyokong penyerahan Sarawak

Penubuhan Rukun 13 membuktikan kebencian PPM terhadap kolonial.

UMNO dipimpin oleh Dato’ Onn Jaafar.

UMNO berusaha menyatukan orang Melayu untuk:

mempertahankan hak bangsa Melayu

mempertahankan kedudukan Raja-raja Melayu

Dengan slogan:

“Hidup Melayu”

UMNO berjuang menentang Malayan Union bagi memelihara:

status quo orang Melayu

kedaulatan Raja-raja Melayu

1951

slogan UMNO diubah kepada “Merdeka”

Tujuannya ialah memperjuangkan kemerdekaan Tanah Melayu melalui:

perundingan

Perjuangan PKMM untuk kemerdekaan Tanah Melayu telah mempengaruhi penubuhan:

Parti Kebangsaan Melayu Labuan (PKML)

di Sabah

PKML dipimpin oleh:

Tengku Noordin

Zakaria Gunn

PKML menjalankan:

dasar tidak bekerjasama dengan penjajah

dan menuntut:

Sabah dimerdekakan daripada British

Laungan:

“Hidup Melayu-Merdeka”

dalam penulisan surat Zakaria Gunn kepada ahli PKML menekankan kesedaran kebangsaan untuk merdeka.

MIC diasaskan oleh John Thivy.

MIC meletakkan objektif untuk:

bekerjasama dengan kaum lain

memperjuangkan kemerdekaan Tanah Melayu

MIC menegaskan bahawa kewarganegaraan tunggal perlu diberikan kepada mereka yang:

menerima Tanah Melayu sebagai tanah air

sedia melafazkan taat setia kepada Tanah Melayu

Tahun 1947

1947

Idea negara merdeka berkembang melalui pendekatan berasaskan Islam.

Hizbul Muslimin

Perhimpunan rakyat di Maahad al-Ehya Assharif, Gunung Semanggol, Perak melahirkan:

Majlis Agama Islam Tertinggi (MATA)

MATA diterajui oleh ulama berpengaruh seperti:

Abu Bakar al-Baqir

Sheikh Fadhlulah Suhaimi

Sheikh Abdullah Fahim

Perhimpunan MATA kemudiannya melahirkan:

Hizbul Muslimin

Matlamat Hizbul Muslimin ialah mencapai:

kemerdekaan Tanah Melayu sebagai negara Islam

British yang tidak senang dengan asas perjuangan Hizbul Muslimin telah mengharamkan pertubuhan tersebut.

Tahun 1949

1949

Perjuangan kemerdekaan semakin dikaitkan dengan keharmonian masyarakat berbilang kaum.

Malayan Chinese Association (MCA)

Tan Cheng Lock yang memimpin MCA menegaskan bahawa MCA mempunyai tugas untuk menjadikan Tanah Melayu yang berbilang kaum sebagai:

sebuah negara yang berdemokrasi penuh

Bagi menjayakan matlamat itu, MCA berusaha:

menyatukan masyarakat Cina

bekerjasama dengan semua kaum di Tanah Melayu

mewujudkan keadaan harmoni demi kemerdekaan Tanah Melayu

Tahun 1951

1951

Dua pendekatan besar muncul: negara Islam dan perpaduan kebangsaan pelbagai kaum.

Idea negara Islam diteruskan melalui penubuhan:

Parti Islam Se-Tanah Melayu (PAS)

Dr. Burhanuddin al-Helmi, Yang Dipertua PAS, menegaskan bahawa PAS bercita-cita membina:

satu negara

satu bangsa yang teguh

dengan:

bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan

bahasa Melayu sebagai bahasa rasmi yang tunggal

Bagi PAS, kemerdekaan bererti:

Tanah Melayu merdeka dengan menjalankan hukum Islam

Dato’ Onn Jaafar mengasaskan:

Independence of Malayan Party (IMP)

untuk melaksanakan idea:

“Tanah Melayu untuk Malayan”

Selepas 1949, pemikiran politik Dato’ Onn Jaafar semakin terarah kepada:

perpaduan kebangsaan

Menurut beliau, tuntutan kemerdekaan tidak boleh dibuat tanpa:

kerjasama kaum lain

penerimaan mereka sebagai rakyat Tanah Melayu

Beliau mahu:

orang Melayu menjadi pemimpin

orang bukan Melayu turut mempunyai hak dalam politik dan ekonomi

Kesimpulan

Idea negara merdeka tercetus secara menyeluruh dalam kalangan penduduk di negara kita.

Idea ini lahir daripada pelbagai pertubuhan yang membawa ideologi dan pendekatan berbeza, seperti:

Melayu Raya

demokrasi

negara Islam

perpaduan antara kaum

Walaupun wujud kepelbagaian idea negara merdeka, semuanya menuju ke arah matlamat yang sama, iaitu:

membebaskan tanah air daripada kolonial British

mempertahankan kedaulatan negara

Kembali ke Bab 7 Seterusnya: 7.2