Bab 4 · Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita

Subtopik 4.4

Penyerahan Sarawak kepada Kerajaan British

Subtopik ini menerangkan mengapa Sarawak diserahkan kepada British selepas Perang Dunia Kedua, faktor-faktor yang mempengaruhi keputusan Vyner Brooke, serta proses penyerahan yang akhirnya menukar Sarawak menjadi Tanah Jajahan British.

Warna kata kunci

Tokoh / Pemimpin Masa / Tarikh Tempat / Negeri Pentadbiran / Dasar Pertubuhan / Gerakan Istilah Penting

Kembali ke Bab 4 Mula baca

Ringkasan 4.4

Selepas Perang Dunia Kedua, Sarawak diserahkan kepada kerajaan British.

Penyerahan ini berlaku kerana gabungan faktor masalah pewarisan takhta, desakan British dan masalah kewangan yang dihadapi oleh Vyner Brooke.

Proses penyerahan melibatkan surat daripada Pejabat Tanah Jajahan, usaha Gerard T. MacBryan mendapatkan persetujuan ketua tempatan, dan undian Cession Bill di Majlis Negeri.

Walau bagaimanapun, penyerahan ini mendapat tentangan hebat terutama daripada masyarakat peribumi di Sarawak.

Soalan Utama

Mengapakah Sarawak diserahkan kepada British selepas Perang Dunia Kedua dan bagaimanakah proses penyerahan itu berlaku?

Selepas Perang Dunia Kedua, Sarawak diserahkan kepada kerajaan British. Penyerahan ini berlaku kerana masalah pewarisan takhta, desakan British dan masalah kewangan yang dihadapi oleh Vyner Brooke.

Namun, penyerahan ini telah menimbulkan pelbagai reaksi dalam kalangan penduduk tempatan di Sarawak.

Fokus 4.4

Masalah Pewarisan Takhta Vyner Brooke

Desakan Kerajaan British

Masalah Kewangan Sarawak

Pentadbiran Tentera di Sarawak

11 September 1945 → tentera Australia mendarat di Kuching

British memperkenalkan pentadbiran tentera yang dikenali sebagai British Borneo Civil Affairs Unit (BBCAU)

1946 → British memperkenalkan BMA di Sarawak

1 Julai 1946 → Vyner Brooke menyerahkan Sarawak kepada kerajaan British

Penyerahan ini mendapat tentangan hebat daripada masyarakat tempatan.

Bahagian Pertama

Faktor Penyerahan Sarawak kepada British

Vyner Brooke tidak mempunyai anak lelaki untuk menggantikannya sebagai pemerintah Sarawak.

Pada masa yang sama:

Beliau semakin tua

Kesihatannya semakin merosot

Walaupun begitu, Vyner Brooke enggan melantik:

Anthony Brooke → anak kepada Bertram Brooke

Keadaan ini menyebabkan masa depan pemerintahan Brooke di Sarawak menjadi tidak menentu.

Pada 19 Jun 1944, Pejabat Tanah Jajahan mendesak Vyner Brooke supaya memberikan kuasa yang lebih luas kepada British di Sarawak.

British mahu Sarawak dijadikan tanah jajahan kerana:

Kaya dengan sumber ekonomi

Penting untuk melindungi pelaburan British

Memperluas penguasaan British di Borneo

Pada 28 Februari 1945, Pejabat Tanah Jajahan menghantar surat kepada Vyner Brooke tentang rancangan penyerahan Sarawak kepada British.

Akhirnya, Vyner Brooke bersetuju untuk menyerahkan Sarawak kepada British.

Selepas Perang Dunia Kedua, Sarawak mengalami kerosakan yang besar.

Antaranya:

Lombong minyak musnah

Ladang getah terbiar

Kemudahan pendidikan rosak

Kemudahan kesihatan musnah

Jalan raya rosak

Lapangan terbang perlu dibaiki

Vyner Brooke tidak mempunyai kewangan yang mencukupi untuk membangunkan semula Sarawak.

Oleh itu, penyerahan kepada British dianggap jalan mudah untuk memulihkan Sarawak.

Info Tambahan

Semasa Sarawak berada di bawah pendudukan Jepun, sebuah kerajaan sementara telah diwujudkan.

Tokoh yang terlibat ialah:

Bertram Brooke

Anthony Brooke

Pada 1944, Oliver Stanley, Setiausaha Tanah Jajahan, berunding dengan kerajaan sementara untuk membolehkan British mengambil alih Sarawak.

Namun, Bertram Brooke dan Anthony Brooke menolak tawaran tersebut.

Bahagian Kedua

Proses Penyerahan Sarawak kepada British

Berikut langkah-langkah penting dalam proses penyerahan.

28 Februari 1945

Pejabat Tanah Jajahan menghantar surat kepada Vyner Brooke supaya menandatangani perjanjian dengan George Henry Hall, Setiausaha Tanah Jajahan.

24 Oktober 1945

Vyner Brooke bersetuju menyerahkan Sarawak kepada British.

Gerard T. MacBryan dihantar ke Sarawak

Vyner Brooke menghantar setiausaha peribadinya, Gerard T. MacBryan.

Tugasnya ialah mendapatkan persetujuan daripada ketua tempatan Sarawak.

MacBryan kemudian pulang ke England bersama dokumen yang telah ditandatangani.

Penyerahan ini dibuat tanpa pengetahuan rakyat Sarawak secara menyeluruh.

Tinjauan oleh British

Kerajaan British mengarahkan supaya:

Kelulusan Majlis Negeri diperoleh

Persetujuan rakyat Sarawak diambil kira

British kemudian menghantar dua orang ahli Parlimen, iaitu:

L.D. Gammans

David Rees Williams

2 Mei 1946 → mereka tiba di Kuching untuk membuat tinjauan.

Hasil Tinjauan Gammans dan Rees Williams

Hasil tinjauan mendapati bahawa:

Sebahagian besar penduduk peribumi menentang penyerahan Sarawak

Kebanyakan orang Cina menyokong penyerahan

Ada penduduk yang tidak memahami maksud sebenar penyerahan

Laporan ini kemudiannya dibawa ke Majlis Negeri untuk diundi.

Rang Undang-Undang Penyerahan

Majlis Negeri mengeluarkan Cession Bill iaitu Rang Undang-Undang Penyerahan.

Keputusan undian:

19 undi menyokong

16 undi menentang

Ini menunjukkan bahawa keputusan penyerahan Sarawak diluluskan dengan majoriti yang kecil.

1 Julai 1946

Taraf Sarawak sebagai negeri naungan British dimansuhkan.

Sarawak disahkan sebagai Tanah Jajahan British.

Hari tersebut diisytiharkan sebagai Hari Penyerahan Sarawak di Kuching.

Kesimpulan

Penyerahan Sarawak berlaku melalui tekanan, kepentingan dan kelemahan selepas perang.

Penyerahan Sarawak kepada British berlaku kerana gabungan:

Masalah pewarisan takhta

Desakan kerajaan British

Masalah kewangan selepas perang

Proses penyerahan ini dijalankan melalui:

Perjanjian dengan British

Usaha Gerard T. MacBryan mendapatkan persetujuan ketua tempatan

Undian di Majlis Negeri

Walau bagaimanapun, penyerahan Sarawak tidak diterima sepenuhnya oleh rakyat, khususnya masyarakat peribumi yang melihat tindakan ini sebagai satu bentuk penjajahan baharu.

Oleh itu, penyerahan Sarawak kepada British telah menjadi titik penting yang membangkitkan penentangan politik dalam kalangan penduduk tempatan selepas perang.

Kembali: 4.3 Seterusnya: 4.5