Bab 4 · Era Peralihan Kuasa British di Negara Kita

Subtopik 4.3

Reaksi Penduduk Tempatan terhadap Malayan Union

Subtopik ini menerangkan bagaimana Raja-raja Melayu, orang Melayu, persatuan Melayu, akhbar, golongan cendekiawan dan penduduk tempatan bertindak balas terhadap Malayan Union yang dianggap mengancam kedaulatan Tanah Melayu.

Warna kata kunci

Tokoh / Pemimpin Masa / Tarikh Tempat / Negeri Pentadbiran / Dasar Pertubuhan / Gerakan Istilah Penting

Kembali ke Bab 4 Mula baca

Ringkasan 4.3

Pengisytiharan Malayan Union pada 1 April 1946 mencetuskan penentangan yang hebat daripada Raja-raja Melayu, orang Melayu, persatuan Melayu dan beberapa bekas pegawai British.

Penentangan berlaku kerana Malayan Union dianggap menghapuskan kedaulatan Raja-raja Melayu dan menjadi satu bentuk penjajahan baharu oleh British.

Akhbar Melayu, golongan cendekiawan, wanita dan persatuan Melayu memainkan peranan penting dalam membangkitkan kesedaran dan menyatukan orang Melayu.

Penentangan terhadap Malayan Union akhirnya membawa kepada penubuhan UMNO dan menjadi titik penting dalam perkembangan nasionalisme selepas perang.

Soalan Utama

Bagaimanakah Raja-raja Melayu, orang Melayu dan penduduk tempatan bertindak balas terhadap pelaksanaan Malayan Union?

Pengisytiharan Malayan Union pada 1 April 1946 telah mencetuskan penentangan yang hebat, khususnya daripada Raja-raja Melayu, orang Melayu, persatuan Melayu dan juga beberapa bekas pegawai British yang pernah berkhidmat di Tanah Melayu.

Fokus 4.3

Sebab Penentangan terhadap Malayan Union

Penentangan Raja-raja Melayu

Penentangan Rakyat dan Pertubuhan Melayu

Sebab Penentangan

Penentangan ini berlaku kerana Malayan Union dianggap:

Satu bentuk penjajahan baharu oleh British

Menghapuskan kedaulatan Raja-raja Melayu

Melonggarkan syarat kewarganegaraan secara berlebihan

Mengancam kedudukan politik dan masa depan orang Melayu

Bahagian Pertama

Penentangan Raja-raja Melayu terhadap Malayan Union

Raja-raja Melayu menentang Malayan Union kerana gagasan ini menjejaskan kedaulatan dan kuasa politik mereka.

Antara sebab utama penentangan Raja-raja Melayu ialah:

Malayan Union dianggap sebagai penjajahan mutlak oleh British

Sultan kehilangan kedaulatan dan kuasa politik

Persetujuan diperoleh secara tidak sah dan melalui tekanan

Bahagian Kedua

Cara Bantahan Raja-raja Melayu

Dalam Persidangan Raja-raja Melayu di Istana Iskandariah, Kuala Kangsar pada April 1946, Raja-raja Melayu memutuskan untuk membawa bantahan terhadap Malayan Union ke Mahkamah Tinggi di England.

Sultan yang bersedia berangkat ke England jika diperlukan ialah:

Sultan Perak

Sultan Kedah

Sultan Johor

Menurut sistem perundangan British, cara MacMichael mendapatkan persetujuan Raja-raja Melayu dianggap tidak sah.

Sultan Kedah, Sultan Perak dan Sultan Johor mengutus surat bantahan kepada George Henry Hall.

Dalam surat itu, mereka mendakwa telah:

Diperdaya oleh MacMichael

Diugut supaya menurunkan tandatangan

Dipaksa bersetuju tanpa memahami kesannya

Mereka memohon agar British membatalkan perjanjian yang telah ditandatangani.

Tuanku Syed Putra Jamalullail juga mengirimkan telegram ke London kerana baginda tidak diberi peluang mendapatkan nasihat pembesar negeri terlebih dahulu.

Raja-raja Melayu turut menyokong Kongres Melayu yang diadakan untuk menunjukkan kesungguhan menolak Malayan Union.

Sultan Hisamuddin Alam Shah menderma wang kepada Persatuan Melayu Selangor.

Baginda juga merasmikan pembukaan Kongres Melayu Pertama. Hal ini menunjukkan bahawa Raja-raja Melayu bersama-sama dengan rakyat dalam menentang Malayan Union.

Pada 28 Mei 1946, Ahli Parlimen British tiba di Kuala Kangsar, Perak, tempat Sultan Iskandar Shah bersemayam.

Satu perhimpunan besar-besaran diadakan di Padang Bandar Diraja Kuala Kangsar.

Dalam perhimpunan ini, Tuanku Permaisuri Perak, Raja Perempuan Kelsom mengetuai barisan hadapan perarakan bersama wanita Perak.

Peristiwa ini memperlihatkan gabungan raja dan rakyat dalam menentang Malayan Union.

Raja-raja Melayu memutuskan untuk memulaukan upacara pelantikan Gabenor Malayan Union selepas pertemuan dengan Dato’ Onn Jaafar di Hotel Station.

Dato’ Onn mempersembahkan resolusi Kongres Melayu yang memohon Raja-raja Melayu bersama rakyat memboikot upacara pelantikan Gabenor Malayan Union.

Ribuan orang Melayu berhimpun sambil melaungkan:

“Daulat Tuanku!”

“Hidup Melayu!”

Raja-raja Melayu kemudian memulaukan pelantikan Sir Edward Gent.

Tindakan ini membuktikan ketegasan Raja-raja Melayu menolak Malayan Union.

Bahagian Ketiga

Penentangan Rakyat terhadap Malayan Union

Penentangan terhadap Malayan Union turut digerakkan secara besar-besaran oleh rakyat, akhbar, cendekiawan dan persatuan Melayu.

Berita tentang Malayan Union mula disiarkan oleh Akhbar Majlis pada 12 Oktober 1945.

Sejak itu, orang Melayu semakin sedar bahawa Malayan Union akan menggugat kedudukan mereka.

Bahagian Keempat

Reaksi Rakyat dan Persatuan Melayu

Akhbar Melayu memainkan peranan penting dalam menyebarkan bantahan terhadap Malayan Union.

Antara akhbar utama yang lantang menentang ialah:

Utusan Melayu

Majlis

Warta Negara

Akhbar-akhbar ini:

Mengecam dan mengutuk Malayan Union

Menyeru orang Melayu berhimpun menentangnya

Melaporkan perkembangan bantahan di seluruh negara

Akhbar Melayu membangkitkan kesedaran nasionalisme dan mendorong orang Melayu bangkit mempertahankan hak mereka.

Tokoh Pentadbir Melayu

Beberapa pemimpin Melayu memainkan peranan besar dalam menggerakkan penentangan terhadap Malayan Union, antaranya:

Dato’ Onn Jaafar

Dato’ Nik Ahmad Kamil

Za’ba

Tengku Mohamed

Dato’ Abdul Wahab Abdul Aziz (Panglima Bukit Gantang)

Wan Md Yussof (Panglima Kinta, Perak)

Dato’ Hamzah Abdullah

Dato’ Abdul Rahman Mohammad Yassin

Mereka menggunakan pelbagai strategi untuk membangkitkan kesedaran dan menyatukan orang Melayu menentang British.

Bantahan Wanita

Golongan wanita juga berada di barisan hadapan dalam gerakan menentang Malayan Union.

Cikgu Zaharah Abdullah (Batu Pahat)

Halimahton Abd Majid (Rembau)

Saleha Mohd Ali

Zaharah Tamin (Selangor)

Datin Puteh Mariah Ibrahim Rashid (Perak)

Hasnah Ishak (Pulau Pinang)

Di Batu Pahat, Cikgu Zaharah Abdullah dengan tegas menyatakan bahawa kaum wanita akan turut sama berjuang untuk mendapatkan semula hak mereka.

Hal ini membuktikan bahawa penentangan terhadap Malayan Union melibatkan seluruh lapisan masyarakat, termasuk wanita.

Persatuan Melayu berjaya menghimpunkan orang Melayu dari seluruh negara untuk menentang Malayan Union.

Antara persatuan yang terlibat ialah:

SABERKAS

Persatuan Melayu Kedah

Perikatan Melayu Perak

Persatuan Melayu Selangor

Persatuan Melayu Johor

Pertubuhan ini menjadi penggerak utama rapat umum dan bantahan terhadap tindakan MacMichael serta gagasan Malayan Union.

Info Tambahan

Beberapa bekas pegawai British yang pernah berkhidmat di Tanah Melayu turut menentang Malayan Union.

Antaranya:

Frank Swettenham

Roland Braddell

Cecil Clementi Smith

Richard Winstedt

Frederick Weld

George Maxwell

Mereka mengkritik keseluruhan rancangan Malayan Union kerana dianggap tidak sesuai dengan keadaan di Tanah Melayu.

Bahagian Kelima

Bantahan di Negeri-negeri

Ringkasan bentuk bantahan mengikut negeri:

Kelantan

15 Disember 1945 → Seramai 10,000 orang berhimpun di Kota Bharu ketika MacMichael datang untuk mendapatkan tandatangan Sultan Kelantan.

Kedah

19 Januari 1946 → Ribuan orang Melayu berarak di Alor Setar menentang Malayan Union.

Perarakan ini dianjurkan oleh:

Kesatuan Melayu Kedah, SABERKAS, Kesatuan Ulama Kedah dan Persatuan Melayu Kedah.

Tokoh seperti Tuan Haji Hussain Che Dol dan Senu Abdul Rahman mengkritik kandungan Kertas Putih Malayan Union.

Johor

Januari 1946 → Lembaga Kesatuan Melayu Johor melancarkan gerakan menentang Malayan Union bersama Persatuan Melayu Johor.

Tokoh seperti Ungku Omar Abdullah dan Dr. Hamzah berucap menentang Malayan Union.

10 Februari 1946 → Pergerakan Melayu Semenanjung Johor di bawah pimpinan Dato’ Onn Jaafar berhimpun di Batu Pahat.

Seramai 20,000 orang Melayu hadir.

Bahagian Keenam

Mengadakan Kongres Melayu

Penentangan terhadap Malayan Union berkembang ke peringkat kebangsaan melalui Kongres Melayu.

Za’ba, selaku Yang Dipertua Persatuan Melayu Selangor, berhubung dengan:

Dato’ Onn Jaafar

Dato’ Panglima Bukit Gantang

Tunku Abdul Rahman

Mereka bersetuju menubuhkan satu badan induk untuk menentang Malayan Union secara lebih tersusun.

Bangunan Kelab Sultan Sulaiman, Kampung Baru, Kuala Lumpur

1 Mac 1946 – 4 Mac 1946

Sebanyak 41 pertubuhan Melayu menghantar wakil.

Kongres ini bersetuju menubuhkan:

United Malays National Organisation (UMNO)

untuk menentang Malayan Union.

Istana Johor

11 Mei 1946

Melalui kongres ini, UMNO ditubuhkan secara rasmi.

UMNO berperanan untuk:

Memupuk perpaduan orang Melayu

Memajukan orang Melayu

Menjadi penggerak utama menentang Malayan Union

Hari Kematian

Hari pelaksanaan Malayan Union dianggap sebagai “Hari Kematian” oleh orang Melayu.

Ramai orang Melayu berkabung dengan memakai:

Lilitan kain putih di songkok

Peristiwa ini menunjukkan betapa mendalamnya kesedihan dan kemarahan orang Melayu terhadap Malayan Union.

Bahagian Ketujuh

UMNO Menganjurkan Bantahan Secara Besar-besaran

UMNO menganjurkan tunjuk perasaan besar-besaran semasa Ahli Parlimen British, L.D. Gammans dan David Rees Williams, datang meninjau bantahan orang Melayu terhadap Malayan Union.

Alor Setar, Kedah

Seramai 50,000 orang menyertai rapat umum dan memenuhi jalan raya dari Titi Bumbung Lima hingga bandar Alor Setar.

Pulau Pinang

Rapat umum diadakan di Padang Francis Light School.

Mereka membawa sepanduk seperti: “Humbankan Perjanjian MacMichael”.

Ipoh, Perak

Orang ramai berhimpun di Pekan Ahad, Jalan Datuk dengan sepanduk seperti:

“Kami Berkehendak Naungan, Bukan Penaklukan”

“Jangan Kecewakan Kami”

Kampung Baru, Kuala Lumpur

Rapat umum diadakan di Padang Kelab Sultan Sulaiman dengan ucapan pemimpin Melayu membantah Malayan Union.

Klang, Selangor

Orang Melayu berhimpun di padang dan perkarangan Istana Alam Shah.

Seremban, Negeri Sembilan

Orang ramai berbaris panjang di jalan masuk istana sambil membawa sepanduk seperti:

“Kekalkan Takhta Kerajaan Raja-raja Melayu”

“MacMichael ialah Imperialis”

Kesan Bantahan

Hasil tinjauan mereka, Gammans dan Rees Williams melaporkan kepada Pejabat Tanah Jajahan bahawa:

Raja-raja Melayu tidak memahami sepenuhnya kesan perjanjian

Mereka menyokong cadangan menubuhkan Persekutuan Tanah Melayu

Bantahan penduduk tempatan berjaya membuka mata kerajaan British terhadap kelemahan dan keburukan Malayan Union.

Kesimpulan

Penentangan terhadap Malayan Union menyatukan orang Melayu.

Penentangan terhadap Malayan Union memperlihatkan:

Ketegasan Raja-raja Melayu

Semangat juang orang Melayu

Perpaduan persatuan Melayu

Kebangkitan gerakan kebangsaan secara lebih tersusun

Reaksi ini membuktikan bahawa orang Melayu sanggup bangkit mempertahankan:

Kedaulatan Raja-raja Melayu

Maruah bangsa

Kedaulatan tanah air

Perjuangan menentang Malayan Union menjadi titik penting dalam sejarah negara kerana berjaya menyatukan orang Melayu dan menjadi asas kepada perkembangan nasionalisme yang lebih kuat selepas perang.

Kembali: 4.2 Seterusnya: 4.4